COP17-ийн бэлтгэл 90 хувь: Хурлын дараа Монголд юу үлдэх вэ?
НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал буюу COP17 наймдугаар сарын 17–28-нд Улаанбаатар хотноо зохион байгуулагдана. Дэлхийн 197 орны төр, хувийн хэвшил, шинжлэх ухаан, иргэний нийгмийн төлөөлөл оролцох уг хурлаар газрын доройтол, цөлжилт, ган, ус, бэлчээр, хүнсний тогтолцоо болон хөрсний эрүүл мэндийн асуудлыг хэлэлцэнэ. “Эх байгалиа сэргээе, итгэл найдвараа бадраая” уриан дор болох COP17 нь олон улсын арга хэмжээ зохион байгуулахаас илүүтэй газрын доройтолтой тэмцэх хөрөнгө оруулалт, бодит төслүүдийг Монголд авчрах боломж юм.
UNCCD-ийн мэдээлснээр Монголын газар нутгийн бараг 77 хувь нь ямар нэг хэмжээгээр доройтолд өртжээ. Энэ нь зөвхөн говь, хөдөөгийн цөлжилтийн асуудал биш. Хөрсний үржил шим буурах, бэлчээр доройтох, усны нөөц хомсдох, шороон шуурга нэмэгдэхийн хэрээр хүнсний үйлдвэрлэл, мал аж ахуй, хот суурины агаарын чанар, дэд бүтцийн ашиглалт болон орон нутгийн эдийн засагт ирэх дарамт өсдөг. Газрын доройтлыг зогсоох асуудал байгаль орчны салбарын хүрээнээс аль хэдийн хальж, бүтээн байгуулалт болон эдийн засгийн бодлогын нэг хэсэг болсон гэсэн үг.
Хурлын үндсэн талбайг Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн зүүн хэсэгт, нийт 80 мянган ам метр орчим талбайд 10 мянга хүртэл зочин хүлээн авах хүчин чадалтайгаар байгуулж байна. Наймдугаар сарын 5-ны байдлаар нийт бэлтгэл 90 хувийн гүйцэтгэлтэй, 12 түр байгууламжийн гадна угсралтын ажил дууссан бөгөөд төслийн талбайг наймдугаар сарын 5–10-ны хооронд НҮБ-д хүлээлгэн өгөхөөр төлөвлөжээ. Үндсэн гүйцэтгэгчээр Францын “GL Events Live”, туслан гүйцэтгэгчээр Монголын “НБИК”, “LIRI групп” ажилласан байна. Талбайн цахилгаан, цэвэр ус, ариутгах татуурга, шилэн кабелийн холболтыг бүрэн хийж, авто зам, зогсоол, дугуйн зам болон ногоон байгууламжийн ажлуудыг мөн хэрэгжүүлжээ. Бэлтгэл ажлын наймдугаар сарын 5-ны мэдээлэл
Эдгээр бүтээн байгуулалт COP17-ийн агуулгаас тусдаа зүйл биш. Газрын нөхөн сэргээлт гэдэг нь мод тарихаар хязгаарлагдахгүй. Ус хуримтлуулах болон хэмнэх байгууламж, бэлчээрийн усан хангамж, хөрсний элэгдлээс хамгаалах инженерийн шийдэл, үерийн хамгаалалт, цэвэрлэх байгууламж, нөхөн сэргээлтийн зам, талбай, хяналт-шинжилгээний систем зэрэг өргөн хүрээний дэд бүтэц шаарддаг. Төсөл бүрийн цаана зураг төсөл, инженерчлэл, барилгын материал, тээвэр, тоног төхөөрөмж, ашиглалт болон засвар үйлчилгээний урт хугацааны хэрэгцээ бий. Иймээс COP17-оор яригдах шийдвэр, санхүүжилт нь цемент, барилгын материал, усны технологи болон дэд бүтцийн салбарт шууд хамаатай.
Монгол Улс хурлын үеэр “Газар–Ус–Мод” томьёоллын хүрээнд үндэсний санаачилгуудаа танилцуулж, 1–1.5 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт татах зорилт дэвшүүлээд байна. Энэ зорилтыг бодит үр дүн болгохын тулд санхүүжилт хүсэж буй төслүүд нь ТЭЗҮ, байршил, хэрэгжүүлэх байгууллага, санхүүжилтийн нөхцөл, хугацаа болон хэмжигдэх үр дүнтэй байх шаардлагатай. Хэдэн га газар сэргээх, усны алдагдлыг хэр хэмжээгээр бууруулах, ямар дэд бүтэц байгуулах, ашиглалт арчилгааг хэн хариуцах нь тодорхой болсон үед хөрөнгө оруулалтын зорилт тооноос төсөл рүү шилжинэ.
COP17-ийн бүтээн байгуулалтад ашигласан материал, технологи ч хурлын үндсэн санааг илэрхийлэх ёстой. Түр байгууламжуудыг буулгасны дараа хаана, хэрхэн дахин ашиглах, барилгын хаягдлыг яаж зохицуулах, шинээр тавьсан инженерийн шугам, зам, зогсоол, дугуйн зам болон ногоон байгууламжийг хэн хариуцан арчлах нь хурлын дараах үр өгөөжийг тодорхойлно. Газрын доройтлын эсрэг хурал өөрөө богино настай, ашиглалтгүй бүтээн байгуулалт үлдээвэл тунхагласан зорилготойгоо нийцэхгүй.
Тиймээс COP17-ийн амжилтыг ирсэн зочдын тоо, зохион байгуулалтын үнэлгээ эсвэл бэлтгэлийн хувиар дангаар нь хэмжих боломжгүй. Хурлын дараа хэдэн төсөл санхүүжилттэй болсон, хэдэн хэлэлцээр хэрэгжиж эхэлсэн, ямар дэд бүтэц нийтийн хэрэглээнд үлдсэн, сэргээхээр амласан газар дээр бодит ажил эхэлсэн эсэх нь илүү чухал хэмжүүр болно.
Монгол Улс дэлхийн анхаарлыг хоёр долоо хоногийн турш өөртөө төвлөрүүлэх гэж байна. Энэ анхаарлыг урт хугацааны хөрөнгө оруулалт, ашиглагдах дэд бүтэц болон хэмжиж болох нөхөн сэргээлт болгон үлдээх нь COP17-ийн гол утга байх ёстой.
Эх сурвалж: UNCCD — COP17, UNCCD — хурлын хөтөлбөр, Монгол Улсын Засгийн газар, МОНЦАМЭ — бүтээн байгуулалтын явц
