🏭 Үйлдвэрлэлийн өртөг өсөхөд хамгийн их нөлөөлдөг 5 хүчин зүйл

Цемент, бетон, барилгын материалын үнэ яагаад өсдөг вэ?

Барилгын материалын үнэ өсөхөд ихэнх хүмүүс түүхий эдийн үнэтэй шууд холбож ойлгодог. Гэвч бодит байдал дээр цемент, бетон зэрэг бүтээгдэхүүний эцсийн өртөг нь зөвхөн шохойн чулуу эсвэл клинкерээс шалтгаалдаггүй. Эрчим хүч, түлш, ложистик, валютын ханш, түүхий эдийн үнэ зэрэг олон хүчин зүйл үйлдвэрлэлийн зардлыг зэрэг нэмэгдүүлдэг.

Сүүлийн жилүүдэд дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээ тогтворгүй болж, эрчим хүчний үнэ хэлбэлзэх, шатахууны үнэ өсөх, тээврийн тариф нэмэгдэх зэрэг өөрчлөлтүүд үйлдвэрийн өөрийн өртөгт улам хүчтэй нөлөөлөх болсон. Үүний үр дүнд үйлдвэрлэгчид зөвхөн үйлдвэрлэлийн үр ашгаа сайжруулах бус, эрсдэлийн удирдлагыг бизнесийн гол стратеги болгон авч үзэх шаардлагатай болжээ.

① Эрчим хүч – Үйлдвэрлэлийн хамгийн том зардлын нэг

Цементийн үйлдвэрлэл нь хамгийн их эрчим хүч хэрэглэдэг үйлдвэрлэлийн салбаруудын нэг. Клинкерийг ойролцоогоор 1,450°C температурт шатаадаг тул цахилгаан болон дулааны эрчим хүчний хэрэглээ маш өндөр байдаг.

Олон улсын судалгаагаар цементийн үйлдвэрийн нийт үйлдвэрлэлийн өртгийн 25–40% нь эрчим хүчтэй холбоотой байдаг. Иймээс цахилгааны үнэ өсөх эсвэл нийлүүлэлт доголдох нь бүтээгдэхүүний өөрийн өртөгт шууд нөлөөлнө.

Монголын хувьд өвлийн оргил ачаалал, эрчим хүчний импортын хамаарал зэрэг нь үйлдвэрлэлийн салбарын гол эрсдэл хэвээр байна.

② Шатахуун – Зөвхөн тээврийн биш, үйлдвэрлэлийн асуудал

Шатахууны үнэ өсөхөд хамгийн түрүүнд тээврийн зардал нэмэгддэг. Харин тээврийн өртөг өсөх нь шохойн чулуу, гипс, нэмэлт материал, савлагаа, эцсийн бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт хүртэл бүх шатанд нөлөөлдөг.

Сүүлийн үед Монголд АИ-92 шатахууны үнэ нэмэгдэж, нийлүүлэлтийн эрсдэлийн талаар анхааруулга гарч эхэлсэн нь үйлдвэрлэлийн өртөг цаашид өсөх эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна.

Өөрөөр хэлбэл шатахууны үнэ нь зөвхөн автомашин эзэмшигчдийн асуудал биш, үйлдвэрлэлийн салбарын өрсөлдөх чадварт шууд нөлөөлдөг хүчин зүйл юм.

③ Логистик – Далай болон газрын тээврээс үйлдвэрийн хаалга хүртэл

Цементийн үйлдвэрүүд зөвхөн дотоодын түүхий эд ашигладаггүй. Тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгсэл, химийн нэмэлт бүтээгдэхүүн, үйлдвэрийн зарим материалуудыг импортоор авдаг.

Улаан тэнгисийн нөхцөл байдал, Суэцийн сувгийн эрсдэл, боомтын ачаалал зэрэг хүчин зүйлс дэлхийн тээврийн хугацаа, тарифт шууд нөлөөлж байна.

Тээврийн хугацаа уртсах нь:

Агуулахын зардлыг өсгөнө
Эргэлтийн хөрөнгийг удаан түгждэг
Импортын өртгийг нэмэгдүүлдэг
Үйлдвэрлэлийн тасалдлын эрсдэлийг өсгөдөг

Иймээс логистик өнөөдөр зөвхөн хүргэлтийн асуудал биш, үйлдвэрлэлийн тогтвортой ажиллагааны нэг хэсэг болсон.

④ Валютын ханш – Далд боловч хүчтэй нөлөө

Үйлдвэрүүдийн ашигладаг тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгсэл, түлшний тодорхой хэсэг, химийн материалууд ам.доллараар худалдан авдаг.

Төгрөгийн ханш сулрах үед импортын өртөг автоматаар өсдөг.

Жишээлбэл:

Сэлбэг хэрэгсэл
Үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж
Лабораторийн хэрэгсэл
Химийн нэмэлтүүд

эдгээрийн үнэ ханшийн өөрчлөлтөөс шууд хамаардаг.

Иймээс валютын ханш тогтвортой байх нь үйлдвэрлэлийн өртгийг тогтвортой байлгах чухал нөхцөл юм.

⑤ Түүхий эдийн үнэ – Гол суурь хүчин зүйл

Шохойн чулуу нь цементийн үндсэн түүхий эд боловч клинкер үйлдвэрлэлд гипс, төмрийн хүдэр, шавар зэрэг нэмэлт материалууд мөн ашиглагддаг.

Үүнээс гадна үйлдвэрлэлийн хамгийн чухал орцуудын нэг болох петкок, нүүрс зэрэг түлшний дэлхийн үнэ өөрчлөгдөх нь цементийн өөрийн өртөгт шууд нөлөөлдөг.

Сүүлийн жилүүдэд эрчим хүчний бүтээгдэхүүний үнэ хэлбэлзэж байгаа нь цементийн үйлдвэрүүдийн үйлдвэрлэлийн төлөвлөлтийг улам хүндрүүлж байна.

Нэг хүчин зүйл өсөхөд юу болдог вэ?

Үйлдвэрлэлийн өртөг дан ганц нэг үзүүлэлтээс өсдөггүй.

Жишээлбэлийн шатахууны үнэ өсөхөд дараах дараалал үүсдэг.

Шатахуун ↑ → Тээвэр ↑ → Түүхий эдийн өртөг ↑ → Үйлдвэрлэлийн өртөг ↑ → Барилгын материалын үнэ ↑

Иймээс үйлдвэрлэгчид зөвхөн үйлдвэр дотроо зардлаа бууруулаад асуудлыг бүрэн шийдвэрлэх боломжгүй. Дэлхийн зах зээл, эрчим хүч, ложистик, валют зэрэг үйлдвэрийн гаднах хүчин зүйлсийн нөлөө улам бүр нэмэгдэж байна.

🔎 Эцэст нь

Цемент болон бусад барилгын материалын үнэ зөвхөн нэг үйлдвэрийн шийдвэрээс хамаардаггүй. Эрчим хүч, шатахуун, ложистик, валютын ханш, түүхий эдийн үнэ зэрэг олон хүчин зүйл зэрэг өөрчлөгдөх үед үйлдвэрлэлийн нийт өртөг өсдөг.

Иймээс үйлдвэрлэлийн өрсөлдөх чадварыг хадгалахын тулд зөвхөн үйлдвэрийн дотоод үр ашгийг нэмэгдүүлэхээс гадна эрчим хүчний тогтвортой байдал, нийлүүлэлтийн сүлжээний найдвартай байдал, валютын эрсдэлийн удирдлага, ложистикийн үр ашгийг цогцоор нь авч үзэх шаардлагатай болж байна.