Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн төсөв нэмэгдэнэ. Харин зарцуулалтын хяналт асуудал дагуулж байна
Засгийн газар 2027 онд Эрүүл мэндийн даатгалын санд 3.4 их наяд төгрөг төвлөрүүлж, үүнээс гурван их наядыг эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээ болон бусад зардалд зарцуулахаар төлөвлөжээ. Энэ оныхтой харьцуулахад сангийн орлого 700 тэрбум, зарлага 600 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэх тооцоо юм.
Нэмэлт санхүүжилтийн нэг хэсгийг иргэдийн эмийн зардлыг бууруулахад зориулахаар байна. Тухайлбал, ахмад настан болон зорилтот бүлгийн иргэдийн тогтмол хэрэглэдэг даралт, зүрх судас, чихрийн шижингийн зарим эмийг бүрэн хөнгөлөхөд 248.8 тэрбум төгрөг төсөвлөжээ.
Энэ оны эхний есөн сард Эрүүл мэндийн даатгалын сан зөвхөн эмийн үнийн хөнгөлөлтөд 134 тэрбум төгрөг зарцуулсан байна. Архаг өвчний улмаас сар бүр эм худалдан авдаг иргэдийн хувьд эмийн зардал өрхийн тогтмол санхүүгийн дарамт болдог. Төлөвлөсөн хөнгөлөлт хэрэгжвэл хамрагдах иргэдийн энэ зардал буурна. Харин ямар эм, хэдэн иргэн хамрагдахыг эцсийн жагсаалт, журмаар тогтооно.
Төсөв нэмэгдэж байгаа ч сангийн санхүүгийн сахилга баттай холбоотой асуудал энэ долоо хоногт дахин хөндөгдлөө.
Авлигатай тэмцэх газар аравдугаар сарын 21-нд Эрүүл мэндийн даатгалын сангийн зарцуулалтад хийсэн дүн шинжилгээгээ танилцуулж, Засгийн газарт зөвлөмж хүргүүлсэн байна. Тус байгууллагын дүгнэлтээр сүүлийн жилүүдэд сангийн батлагдсан төсөв өссөн ч төлөвлөсөн орлого бүрэн төвлөрөхгүй байгаа нь санхүүжилт доголдох эрсдэл үүсгэжээ.
Үүн дээр эмнэлгүүдийн төлбөрийн нэхэмжлэлийн хяналт нэмэгдэж байна.
Эмнэлгүүд иргэдэд үзүүлсэн тусламж, үйлчилгээнийхээ төлбөрийг даатгалын сангаас нэхэмжилдэг. Тэдгээр нэхэмжлэлд үйлчилгээ бодитоор үзүүлсэн эсэх, оношилгоо, эмчилгээ шаардлагатай байсан эсэх, төлбөр давхардаж орсон эсэхийг шалгах ёстой.
Гэвч АТГ-ын мэдээллээр 2025 оны нэгдүгээр сараас 2026 оны долдугаар сарын хооронд ирүүлсэн нэхэмжлэлийн ердөө 30–47 хувьд түүвэрчилсэн хяналт хийжээ. Энэ нь нэхэмжлэлийн талаас илүү хэсэг ийм хяналтад хамрагдаагүй үе байсныг харуулж байна. Иймээс бүх нэхэмжлэлийг эрсдэлийн түвшинд үндэслэн хянах тогтолцоо бүрдүүлэхийг зөвлөсөн байна.
Санхүүжилтийн хуваарилалт ч анхаарал татжээ. АТГ-ын судалсан хугацаанд нийт 192 хувийн эмнэлэгт олгосон санхүүжилтийн 47 хувь нь ердөө 11 эмнэлэгт ногдсон байна. Өөрөөр хэлбэл, хувийн эмнэлгүүдэд олгосон мөнгөний бараг тал нь цөөн байгууллагад төвлөрчээ.
Энэ төвлөрөл ямар үндэслэлтэй байсныг эмнэлгүүдийн хүчин чадал, үзүүлсэн үйлчилгээний тоо, төрөл, өртөг, чанар болон үр дүнтэй нь харьцуулан шалгахыг АТГ зөвлөсөн. Ижил төрлийн үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллагуудын санхүүжилт ялгаатай байгааг ч дүн шинжилгээндээ дурджээ.
Нөгөө талд сангийн санхүүжилт улсын төсвөөс ихээхэн хамаардаг. Есдүгээр сарын байдлаар эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдсан 3.3 сая хүний 71.6 хувийнх нь шимтгэлийг төр хариуцан төлж байна. Тиймээс улсын төсвийн орлого, төрөөс шилжүүлэх санхүүжилтийн гүйцэтгэл нь даатгалын сангийн тогтвортой ажиллагаанд шууд нөлөөлнө.
2027 оны төсвийн төслөөр сангийн зарлагыг нэмэгдүүлж, эмийн хөнгөлөлтийг өргөжүүлэхээр төлөвлөсөн нь иргэдэд чиглэсэн өөрчлөлт. Харин эмнэлгүүдээс ирүүлдэг нэхэмжлэлийн хяналт, санхүүжилтийн хуваарилалт, орлогын гүйцэтгэлийн асуудлыг давхар шийдвэрлэх шаардлагатай байна.
Даатгалын сангийн төсөв өсөхийн хэрээр зарцуулалтын хяналт ч сайжрах ёстой. Иргэдийн эмчилгээнд зориулсан мөнгө ямар эмнэлэгт, ямар үйлчилгээний төлбөр болж очиж байгааг бүрэн шалгаж чаддаг болох нь энэ сангийн хамгийн ойрын шийдэх асуудал болжээ.
АТГ зөвлөмжийн хэрэгжилтийг 2026 оны арванхоёрдугаар сарын 10-ны дотор тайлагнахыг холбогдох байгууллагуудаас шаардсан байна.
Эх сурвалж: Bloomberg TV Mongolia (2026.10.23), Авлигатай тэмцэх газар (2026.10.21).
