Цементийн уутны цаана: Монцемент чанарыг хэрхэн хэмждэг вэ?
Цемент гаднаасаа ялгагдах зүйл багатай бүтээгдэхүүн. Өнгө, бүтэц, савлагааг нь хараад чанарыг нь шууд тодорхойлох боломжгүй. Харин бетон зуурмагт орсны дараа усны хэрэгцээ, бэхжилтийн хурд, бат бэхийн тогтвортой байдал болон бүтээцийн насжилтаар цементийн бодит чанар илэрдэг.
Тиймээс чанарын хяналт эцсийн бүтээгдэхүүнийг уутлаад дууссаны дараа эхэлдэггүй. Түүхий эдийг сонгохоос эхлээд клинкер үйлдвэрлэх, нунтаглах, хадгалах, тээвэрлэх хүртэлх бүхий л үе шатанд хэмжилт, шинжилгээ хийж байж тогтвортой бүтээгдэхүүн бий болдог. Монцементийн үйлдвэрлэлийн чанарын тогтолцоо ч энэхүү зарчимд тулгуурладаг.
Чанар түүхий эдээс эхэлдэг

Цементийн үндсэн түүхий эд болох шохойн чулуу нь байгалийн гаралтай учраас химийн найрлага нь олборлож буй хэсэг бүрд ижил байдаггүй. Кальци, цахиур, хөнгөн цагаан, төмрийн агууламж өөрчлөгдөхөд клинкерийн найрлага, улмаар эцсийн цементийн үзүүлэлт дагаж хэлбэлзэх эрсдэлтэй.
Иймээс үйлдвэрт орж буй түүхий эдийн найрлагыг урьдчилан шинжилж, үйлдвэрлэлийн шаардлагад тохируулан хольцын харьцааг тогтмол хянах шаардлагатай.
Монцементийн лабораторийн хяналт нь зөвхөн бэлэн цементээр хязгаарлагддаггүй. Шохойн чулуу, түлш, нэмэлт түүхий эд, түүхий хольц, клинкер болон эцсийн бүтээгдэхүүнд химийн болон физик-механикийн шинжилгээ хийж, үйлдвэрлэлийн үе шат бүрийн өөрчлөлтийг хянадаг. Ингэснээр чанарын зөрүүг бүтээгдэхүүн бэлэн болсны дараа илрүүлэх бус, үйлдвэрлэлийн явцад нь засах боломж бүрддэг.
Лаборатори бол үйлдвэрийн төгсгөлийн шалгалт биш

Үйлдвэрийн лабораторийг бэлэн бүтээгдэхүүний дээж авч, стандарт хангасан эсэхийг баталгаажуулдаг хэсэг гэж ойлгох нь бий. Гэвч орчин үеийн цементийн үйлдвэрлэлд лаборатори нь процессын удирдлагын салшгүй хэсэг болдог.
Шинжилгээний үр дүн түүхий хольцын харьцаа, зуухны ажиллагаа, клинкерийн найрлага болон нунтаглах процессын тохиргоонд шууд ашиглагдана. Аль нэг үзүүлэлт төлөвлөсөн хэмжээнээс зөрвөл үйлдвэрлэлийн баг шалтгааныг тодорхойлж, дараагийн бүтээгдэхүүнд ижил алдаа давтагдахаас сэргийлдэг.
Өөрөөр хэлбэл лабораторийн дүгнэлт нь өнгөрсөн үйлдвэрлэлийн тайлан төдий биш. Харин дараагийн үйлдвэрлэлийн шийдвэр гаргахад ашиглагддаг бодит мэдээлэл юм.
Нэг төрлийн цемент бүх барилгад тохирохгүй

Цементийн сонголтыг зөвхөн үйлдвэрлэгчийн нэрээр бус, тухайн барилгын зориулалт, бетоны тооцоо болон шаардлагатай бат бэхийн ангиллаар хийх хэрэгтэй.
Амины орон сууц, өрлөг, шавардлага болон ахуйн бетон хийцэд ашиглах цементийн шаардлага нь гүүр, өндөр ачаалалтай байгууламж, угсармал төмөр бетон эдлэлд ашиглах цементээс ялгаатай.
Бат бэхийн тоо өндөр байх тусам бүх хэрэглээнд илүү сайн гэсэн үг биш. Хэт өндөр ангиллын цементийг шаардлагагүй зориулалтаар ашиглавал барилгын чанар автоматаар сайжрахгүй бөгөөд зарим тохиолдолд эдийн засгийн хувьд үр ашиггүй сонголт болж болно.
Тиймээс тохирсон бүтээгдэхүүнийг тохирсон зориулалтаар ашиглах нь чанарын хяналтын нэг хэсэг юм.
Өндөр үзүүлэлтээс илүү тогтвортой үзүүлэлт чухал
Цементийн чанарыг нэг удаагийн өндөр бат бэхийн үр дүнгээр дүгнэхэд хангалтгүй. Барилгын компани болон бетон зуурмагийн үйлдвэрийн хувьд нийлүүлэлт бүрийн үзүүлэлт тогтвортой байх нь илүү чухал.
Цементийн нарийн ширхэглэл, барьцалдах хугацаа, усны хэрэгцээ болон бат бэх байнга өөрчлөгдвөл бетон үйлдвэрлэгч жороо дахин тохируулах шаардлагатай болдог. Энэ нь ус, нэмэлт бодисын хэрэглээ, зуурмагийн хөдөлгөөнт чанар, бэхжилтийн хугацаа болон үйлдвэрлэлийн нийт өртөгт нөлөөлнө.
Харин үзүүлэлт тогтвортой байвал бетон үйлдвэрлэгч үйлдвэрлэлийн жороо урьдчилан тооцоолж, чанарын хэлбэлзлийг бууруулах боломжтой. Иймээс цементийн чанар гэдэг нь нэг удаагийн сайн үр дүн бус, ижил түвшний бүтээгдэхүүнийг багц бүрд давтан үйлдвэрлэх чадвар юм.
Автомат систем ба хүний туршлага, оролцоо

Орчин үеийн цементийн үйлдвэрийн ихэнх процесс автомат удирдлагатай. Температур, даралт, түүхий эдийн урсгал, түлшний зарцуулалт болон үйлдвэрлэлийн бусад үзүүлэлтийг мэдрэгч, программ хангамжаар тасралтгүй хянадаг.
Гэхдээ автоматжуулалт хүний оролцоог бүрэн орлохгүй. Дээжийг зөв авах, шинжилгээний үр дүнг тайлбарлах, зөрүүний шалтгааныг тогтоох, үйлдвэрлэлийн тохиргоонд ямар өөрчлөлт хийхийг шийдэхэд лабораторийн инженер, технологич болон үйлдвэрийн операторуудын туршлага шаардлагатай. Технологи мэдээллийг хурдан өгдөг. Харин тэр мэдээллийг зөв шийдвэр болгон хувиргах ажлыг мэргэжлийн хүмүүс хийдэг.
Гол нь:
Цементийн чанар уутан дээрх тэмдэглэгээнээс эхэлдэггүй бөгөөд нэг удаагийн лабораторийн сорилтоор дуусдаггүй.
Түүхий эдийн найрлага, зуухны ажиллагаа, клинкерийн шинж чанар, нунтаглах процесс, барьцалдах хугацаа, усны хэрэгцээ болон бат бэхийн тогтвортой байдал зэрэг олон үзүүлэлт нийлж байж эцсийн бүтээгдэхүүний чанарыг бүрдүүлдэг.
Монцементийн хувьд гол давуу тал нь зөвхөн үйлдвэрлэлийн хүчин чадал бус, үйлдвэрлэлийн үе шат бүрийг хэмжилт, лабораторийн мэдээлэл болон мэргэжлийн хяналттай холбосон тогтолцоо юм.
Цементийн чанарыг нэг удаа баталдаггүй. Үйлдвэрлэсэн багц бүр дээр дахин хэмжиж, дахин нотолдог.