Таван жил түрээслээд, нэг жилд үлдэгдлээ төлнө
“Түрээслээд эцэст нь байртай болно” гэдэг сонсоход ипотекийн 30 хувийн урьдчилгаагүй иргэдэд нээгдсэн шинэ гарц мэт. Гэхдээ батлагдсан журмыг дэлгэрүүлж харвал түрээсийн төлбөр нь байрны үнэд шууд тооцогдохгүй. Иргэн түрээсээ төлөхийн зэрэгцээ урьдчилгаагаа тусад нь бүрдүүлж, дараа нь үлдэгдэл төлбөрөө банкны зээл эсвэл бусад эх үүсвэрээр төлөх бүтэцтэй байна.
Эхний 2,042 орон сууцыг ашиглалтад оруулна
Хан-Уул дүүргийн 21 дүгээр хороонд хэрэгжиж буй “Солонго 1, 2” төслийн эхний ээлжийн 27 блок, 2,042 айлын орон сууцны барилгын ажил дуусаж, улсын комисс ажиллажээ. Төсөл нийт 5,002 айлын орон сууцтай байх бөгөөд үлдсэн 2,960 байрыг 2027 оны гуравдугаар улиралд багтаан ашиглалтад оруулахаар төлөвлөсөн байна.
Эхний ээлжийн 42–52 м² талбайтай, хоёр болон гурван өрөө байруудыг наймдугаар сарын дундуур ашиглалтад оруулах төлөвтэй байгаа бөгөөд сонгон шалгаруулалтыг tosk.gov.mn сайтаар 100 хувь цахимаар явуулахаар бэлтгэж байна. Одоогоор хүсэлт авч эхлээгүй, системийн хөгжүүлэлт үргэлжилж байгаа тул ТОСК-ийн албан ёсны зар гарахаас өмнө “бүртгэж өгнө”, “төсөлд хамруулна” гэсэн зуучлагчдад мөнгө шилжүүлэхгүй байхыг анхааруулжээ.
Түрээс дээр урьдчилгааны төлбөр нэмэгдэнэ
Засгийн газрын 2026 оны 81 дүгээр тогтоолоор баталсан журмаар өмчлөлд шилжүүлэх нөхцөлтэй орон сууцны урьдчилгаа төлбөр нийт үнийн 30 хувиас доошгүй байна.
Иргэн уг урьдчилгааг тав хүртэл жилийн хугацаанд сар бүр нэмэлт төлбөрөөр бүрдүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл сар бүр:
- орон сууцны түрээс;
- урьдчилгаа бүрдүүлэх нэмэлт төлбөр;
- ашиглалт, хэрэглээний зардал
гэсэн хэд хэдэн төлбөрийг зэрэг төлнө.
30 хувийн урьдчилгааг 60 сард тэнцүү бүрдүүлнэ гэж үзвэл сар бүр байрны нийт үнийн 0.5 хувьтай тэнцэх мөнгийг түрээсээс гадна төлөх шаардлагатай болно.
Урьдчилгаа бүрдсэний дараа үлдсэн төлбөрийг бэлнээр, банкны зээлээр эсвэл Засгийн газрын хөнгөлөлттэй зээлээр төлөх боломжтой. Гэхдээ уг үлдэгдлийг нэг жилийн дотор барагдуулах ёстой бөгөөд энэ хугацаанд түрээсийн төлбөр үргэлжилнэ.
Тиймээс энэ нь урьдчилгаагүйгээр түрээсээ төлсөөр байгаад шууд өмчлөгч болдог сонгодог rent-to-own загвар биш. Харин урьдчилгааг таван жил хүртэл хугацаанд хуримтлуулах боломж олгож, дараа нь иргэнийг дахин банкны зээлд шилжүүлэх санхүүжилтийн хэлбэр юм.
Сарын түрээс хэд болох вэ?
Журамд нийслэлийн төрийн өмчийн орон сууцны сарын түрээсийг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээний 1.5–2.0 хувьтай тэнцэх дүнгээр нэг метр квадрат тутамд тогтоохоор заажээ.
Одоогийн 792 мянган төгрөгийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр баримжаалбал:
- 42 м² байрны түрээс сард ойролцоогоор 499–665 мянган төгрөг;
- 52 м² байрных 618–824 мянган төгрөг байна.
Энэ нь зөвхөн түрээсийн баримжаа. Урьдчилгаа бүрдүүлэх нэмэлт төлбөр, ашиглалтын зардал болон даатгал үүнд ороогүй. Мөн гэрээ байгуулахдаа гурван сарын түрээстэй тэнцэх барьцаа төлбөр төлөх зохицуулалттай.
Байрны үнэ эхнээсээ тогтвортой байх уу?
Журамд орон сууцны үнийг анхны хөрөнгө оруулалт, хүүгийн төлбөр, ашиглалтын зардлыг нэгтгэн тооцож, өөрийн өртгөөс доошгүй байхаар тогтооно гэж заасан. Мөн өмчлөх эрх шилжих үеийн эсвэл гэрээ байгуулах үеийн зах зээлийн үнэлгээгээр үнийг тогтоох боломжтой.
Энд хамгийн чухал асуулт гарч ирнэ. Иргэн таван жилийн турш урьдчилгаагаа бүрдүүлэхдээ байрныхаа эцсийн үнийг мэдэх үү? Эсвэл өмчлөх үед зах зээлийн шинэ үнэлгээ хийж, төлөх үлдэгдэл нь нэмэгдэх үү?
Үнэ эхнээсээ тогтвортой баталгаажаагүй тохиолдолд иргэн урьдчилгаагаа цуглуулсан ч орон сууцны үнийн өсөлтийг гүйцэхгүй байх эрсдэлтэй.
Цахим шалгаруулалт дангаараа хангалтгүй
Сонгон шалгаруулалтыг цахимаар явуулж, төрийн мэдээллийг “ХУР” системээс авах нь бичиг баримтын дараалал, албан тушаалтны шууд оролцоог бууруулах зөв алхам. Гэхдээ цахим болсон нь хүртээмжтэй болсон гэсэн үг биш.
Төсөл эхлэхээс өмнө байрны үнэ, сарын нийт төлбөр, урьдчилгаа хуримтлуулах график, үлдэгдэл төлбөрийн зээлийн эх үүсвэр болон гэрээ цуцлагдсан тохиолдолд иргэний хуримтлуулсан мөнгийг хэрхэн тооцохыг ил тод болгох шаардлагатай.
“Солонго 1, 2” төсөл орон сууцны нийлүүлэлтийг 5,002 айлаар нэмэгдүүлэх бодит бүтээн байгуулалт. Харин уг хөтөлбөрийн амжилтыг хүсэлт гаргасан иргэдийн тоогоор бус, таван жилийн дараа хэдэн өрх төлбөрөө тасалдуулалгүй жинхэнэ өмчлөгч болж чадсанаар хэмжих ёстой.
Түрээслээд өмчлөх боломж нээгдэж байгаа нь зөв. Гэхдээ үүнийг “урьдчилгаагүй байр” гэж ойлгуулах бус, түрээс дээр нэмэлт хуримтлал хийж, дараагийн шатанд банкны санхүүжилт авах шаардлагатай хөтөлбөр гэдгийг эхнээс нь тодорхой хэлэх хэрэгтэй.
Эх сурвалж: Legalinfo.mn, Төрийн орон сууцны корпораци (ТОСК), Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам, ТОСК-ийн 2026.07.29-ний мэдээлэл.
