Шатахууны гаалийн татварыг тэглэснээр үнэ буурах уу?
Замын-Үүд, Булган, Шивээхүрэн боомтоор оруулах АИ-92, дизелийн түлшний гаалийн татварыг тэглэхээр болов. Засгийн газрын аравдугаар сарын 7-ны шийдвэр 2026 оны аравдугаар сарын 21-нээс 2028 оны эцэс хүртэл үйлчилнэ. Харин жолооч литр тутамд хэдэн төгрөг хэмнэхийг шийдвэрийн танилцуулгад дурдсангүй.
Татварын хөнгөлөлт эхлээд импортлогчийн тооцоонд орно. Тэнд хэмнэсэн мөнгө ШТС-ийн үнэд хэрхэн тусах нь хэрэглэгчийн хувьд гол асуудал. Үүнийг “татвар тэглэсэн” гэсэн мэдэгдлээр хариулахгүй. Импортын өртөг, борлуулах үнийн задаргаа хэрэгтэй.
Мэдээж шатахууны үнийг ганц гаалийн татвар тогтоодоггүй. Гадаадаас худалдан авах үнэ, валютын ханш, тээвэр, хадгалалт, түгээлтийн зардал дээр компанийн ашиг нэмэгдэнэ. Монголбанкны үнийн бүтцийн судалгаанд эдгээрийг тусад нь тооцсон байдаг. Тиймээс гааль тэглэснийг жижиглэнгийн үнэ тэр хэмжээгээр шууд буурна гэж ойлгож болохгүй.
Гэхдээ энэ тайлбар үнийг асуухгүй өнгөрөх шалтгаан бас биш. Нийлүүлэгчийн үнэ өсөөд татварын хэмнэлтийг шингээсэн бол тэр тооцоог харуулж болно. Тээврийн зардал нэмэгдсэн бол хэдээр нэмэгдсэнийг нь үзүүлнэ. Харин бусад зардал өөрчлөгдөөгүй байхад хөнгөлөлт борлуулах үнэд тусахгүй үлдвэл тайлбар нэхэх үндэслэлтэй.
Нийлүүлэлтэд үзүүлэх нөлөө нь мөн хэмжигдэх ёстой. Гурван боомтоор татваргүй оруулах нөхцөл бүрдүүлсний дараа шатахууны импорт нэмэгдэв үү, аль бүсийн хангамж сайжрав гэдгийг харна. Хөнгөлөлт зарласнаар вагон, автоцистерн, агуулахын асуудал өөрөө шийдэгдэхгүй.
Иймээс аравдугаар сарын 21-нээс хойш хөнгөлөлтөд хамрагдсан шатахууны хэмжээ, импортын өртөг, жижиглэнгийн үнийн өөрчлөлтийг хамтад нь нийтлэх хэрэгтэй. Тэгж байж хэмнэсэн мөнгөний хэд нь жолоочийн төлбөрөөс хасагдсаныг мэднэ. Үр дүнг нь тайлагнахгүй бол татварын хөнгөлөлтийг зарласан мэдээ л болж бидэнд үлдэнэ.
Эх сурвалж: Засгийн газрын 2026.10.07-ны шийдвэр, Монголбанк — шатахууны үнийн бүтцийн судалгаа, 2017.
