Наадмын урт амралт ба зам засвар: Цаг хожих боломж, чанарын шалгалт

Сонгинохайрхан дүүргийн авто замын суурь, ус зайлуулах хоолойн ажлаас Зүүн дөрвөн зам–Сансарын явган болон дугуйн замын шинэчлэл хүртэл нийслэлийн бүтээн байгуулалт өргөн хүрээнд үргэлжилж байна. Хөдөлгөөн харьцангуй өөрчлөгдсөн баярын өдрүүд хотод хугацаа хожих боломж олгосон ч ажлын бодит үр дүнг хаасан замын тоогоор бус, зарласан хугацаа, инженерийн уялдаа, дараагийн бороонд тэсэх чанараар хэмжих ёстой.

2026 оны Үндэсний их баяр наадмын хуулиар тогтоосон амралт долоодугаар сарын 10–15-ны өдрүүдэд үргэлжилсэн. Үүн дээр Засгийн газар долоодугаар сарын 16, 17-нд төрийн болон орон нутгийн байгууллагын ажилтан, албан хаагчдыг амрааж, бусад байгууллагад ажил, амралтын цагаа зохицуулахыг уриалсан. Дараагийн бямба, ням гарагийг тооцвол төрийн байгууллагуудын хувьд долоодугаар сарын 10–19-нийг хамарсан арван өдрийн урт амралтын цонх үүссэн юм.

Хотын хөдөлгөөний ердийн хэмнэл өөрчлөгддөг ийм хугацаа нь зорчих хэсгийг хаах шаардлагатай зам засвар, суурь хөрс солих, инженерийн шугам сүлжээ угсрах ажлыг эрчимжүүлэх боломж болдог. Гэхдээ урт амралт өөрөө бүтээн байгуулалтын баталгаа биш. Зураг төсөл, материал, техник, ажиллах хүч, инженерийн шугамын зөвшөөрөл болон тойрох хөдөлгөөний зохицуулалт урьдчилан бэлэн болсон үед л хот бодитоор цаг хожно.

Нийслэлийн хэмжээнд хэрэгжүүлж буй замын ажлын цар хүрээ багагүй байна. Нийслэлийн Замын хөгжлийн газрын зургаадугаар сарын 18-нд танилцуулсан мэдээллээр 2026 онд авто замын шинэчлэлийн 54 төсөл хэрэгжиж, нийт гүйцэтгэл 32.3 хувьд хүрсэн байв. Үүнд шинээр барих 22.3 км зам, өмнөх оноос дамжин хэрэгжиж буй 72.2 км зам болон 37.6 км засвар, шинэчлэл буюу нийт 132.2 км авто замын ажил багтжээ.

Наадмын өмнөхөн Сонгинохайрхан дүүргийн I хорооллын арын авто замын нэг хэсгийг хааж, хучилтын доорх бүтээцэд ажилласан. Тодруулбал, тус дүүргийн 12 дугаар хороо, I байрны хойд талд, “Отгон жолоо” жолооны сургалтын төвийн урд байрлах замын баруун урсгалыг долоодугаар сарын 6-наас 12-ны 23:00 цаг хүртэл хааж, хөрс солих болон замын суурь хийхээр төлөвлөсөн байна.

Энэ ажил зам засварыг зөвхөн хуучин асфальтыг хуулж, шинэ хар хучилт дэвсэхтэй адилтгаж болохгүйг харуулна. Хучилтын доорх хөрс даацгүй, суурь үеийн нягтруулалт хангалтгүй бол шинээр тавьсан асфальт богино хугацаанд сууж, хагарч, дугуйн мөрний ховил үүсэх эрсдэлтэй. Тиймээс хөрс солих, суурийг бэхжүүлэх ажил гаднаас харахад удаан мэт боловч замын насжилтыг шийддэг үндсэн үе шат юм.

Наадмын амралтын үеэр эхэлсэн илүү том хаалт мөн Сонгинохайрхан дүүрэгт үргэлжилж байна. Тус дүүргийн 29 дүгээр хороо, Үйлдвэрчний эвлэлийн гудамж буюу “Сүү” ХК-ийн хойд хэсгийн замыг долоодугаар сарын 14-ний 23:00 цагаас долоодугаар сарын 25-ны 23:00 цаг хүртэл хааж, ус зайлуулах хоолойн ухалт, угсралтын ажил хийж байгаа. Уг хэсгээр зорчдог нийтийн тээврийн 15 чиглэлийн замналд түр өөрчлөлт оруулжээ.

Энэ хаалтын эхний өдрүүд урт амралттай давхцсан ч ажил долоодугаар сарын 25 хүртэл үргэлжилнэ. Өөрөөр хэлбэл, амралт дуусаж хотын ажил, үйлчилгээ хэвийн горимдоо шилжсэний дараа ч тухайн зам хаалттай байна. Ийм нөхцөлд хөдөлгөөн өөрчлөгдсөн өдрүүдэд хамгийн их хэмжээний ухалт, хоолойн угсралтыг дуусгаж, ажлын өдрүүд эхлэхэд үлдэх саадыг хамгийн бага түвшинд хүргэх нь гүйцэтгэгч болон захиалагчийн үндсэн үүрэг болно.

Нэг замыг хаахад зөвхөн хувийн автомашины жолоочийн маршрут өөрчлөгддөггүй. Энэ удаагийн хаалт 15 автобусны чиглэлд нөлөөлж байгаа нь зам засварын нийгмийн өртгийг тодорхой харуулж байна. Тойрох зам уртсах бүрд нийтийн тээврийн аяллын хугацаа, шатахууны хэрэглээ, цагийн хуваарь болон зорчигчдын хүлээлтэд давхар дарамт үүснэ. Тиймээс замыг нэг өдрөөр хоцроож нээх нь зөвхөн гүйцэтгэгчийн асуудал бус, олон мянган иргэний цаг хугацааны зардал юм.

Наадмын үеэр хотын зүүн хэсэгт харагдсан өөр нэг ажил нь Зүүн дөрвөн зам–Сансарын чиглэлийн шинэчлэл байв. Гэхдээ энэ нь автомашины зорчих хэсгийн асфальт хучилтыг бүхэлд нь шинэчлэх төсөл бус, явган хүний зам, авто замын хашлага, дугуйн зам, ногоон байгууламж болон зогсоолын зохион байгуулалтыг хамарсан гудамжийн орчны ажил юм.

Нийслэл 2026 онд 13 байршилд нийт 55 км явган хүний замыг засаж, шинэчлэхээр төлөвлөсний нэг нь Сансарын тойргоос Зүүн дөрвөн зам хүртэлх хэсэг. Төслийн хүрээнд Зүүн дөрвөн замаас Их тойруугийн гудамжны хойд хэсэг хүртэлх 800 метр явган хүний зам болон авто замын хашлагыг хуулж, шинэчлэхээр төлөвлөжээ. Гүйцэтгэгчийн мэдээллээр Зүүн дөрвөн замаас Сансарын тойрог, Дарь-Эхийн уулзвар хүртэл нийт 4,000 орчим ам метр талбайг хамруулж, явган хүний замыг гурван метр, ногоон байгууламжийн зурвасыг 1.5 метр, дугуйн замыг хоёр метр өргөн байхаар зохион байгуулах юм.

Уг ажлыг анх зургаадугаар сард багтаан дуусгахаар мэдээлж байсан. Иймээс долоодугаар сард талбай дээр ажил үргэлжилсэн бол бодит гүйцэтгэл, хугацаа өөрчлөгдсөн шалтгаан, хүлээлгэн өгөх шинэ огноог иргэдэд тодорхой мэдээлэх шаардлагатай. Замын төсөл зөвхөн автомашинд зориулсан зорчих хэсгээс бүрдэхгүй. Хашлага, явган зам, дугуйн зам, ногоон зурвас, үйлчилгээний төвүүдийн урд талын зогсоолын зохион байгуулалт хүртээмжгүй бол шинээр зассан гудамж бүтэн шийдэл болж чадахгүй.

Гэхдээ хотын гудамжийг дээрээс нь өнгөлөхөөс өмнө доорх инженерийн байгууламжаа шийдэх шаардлагатайг долоодугаар сарын бороо дахин сануулав. Долоодугаар сарын 7–8-нд орсон борооны дараа Хан-Уул дүүргийн Чингисийн өргөн чөлөө, АПУ ХК-ийн уулзвараас Яармагийн гүүр хүртэлх явган хүний замын зарим хэсэгт суулт, эвдрэл үүссэн. Тухайн хэсгийн явган замын доогуур 6.1 км борооны ус зайлуулах шугам угсарч байсан бөгөөд шугамын холбоос, зам сэтлэх ажлыг Наадмын өдрүүдэд хийхээр төлөвлөсөн байжээ. Бороо орсноор шугам усаар дүүрч, ус хөрсөнд нэвчин, явган замын зарим хэсгийг суулгасан гэж захиалагчийн хяналтын байгууллага тайлбарласан байна.

Энэ тохиолдол авто зам, явган хүний зам, ус зайлуулах шугам болон бусад инженерийн байгууламжийг тус тусад нь төлөвлөх боломжгүйг харууллаа. Өнгөн хучилт шинэ байсан ч доорх шугамын холбоос дуусаагүй, буцаан дүүргэлтийн нягтруулалт хангалтгүй эсвэл ус гадагшлах гарц бэлэн бус бол нэг удаагийн хүчтэй бороо бүтээн байгуулалтын чанарыг шууд шалгана.

Цемент, бетон бүтээгдэхүүний салбарын хувьд эдгээр ажил зөвхөн асфальтын захиалга биш юм. Замын суурь бэхжүүлэлт, борооны ус зайлуулах хоолой, үзлэгийн худаг, хашлага, суваг, явган замын элемент болон жижиг инженерийн байгууламжууд нь цементэн материал, бетон зуурмаг, угсармал бүтээгдэхүүн, дүүргэгч болон лабораторийн хяналтын тогтвортой эрэлт бий болгодог. Сонгинохайрханы нэг ажил хөрс, суурьт, нөгөө нь ус зайлуулах хоолойд, Зүүн дөрвөн замын шинэчлэл явган болон дугуйн замын иж бүрэн зохион байгуулалтад төвлөрч байгаа нь замын эдэлгээг зөвхөн хучилтын өнгө шийддэггүйг харуулж байна.

Гэхдээ хотын хэмжээнд зарласан 132.2 км ажлыг цемент, бетон үйлдвэрлэгчдийн баталгаатай захиалга гэж шууд тооцох боломжгүй. Байршил бүрийн зураг төсөл, материалын техникийн шаардлага, ажлын тоо хэмжээ, худалдан авалтын багц, гүйцэтгэгчийн нийлүүлэлтийн гэрээ өөр. Үйлдвэрлэгчдийн хувьд нийт километрээс илүүтэй тухайн төсөлд ямар ангиллын суурь, ямар хэмжээтэй ус зайлуулах байгууламж, ямар стандартын бетон бүтээгдэхүүн шаардагдаж байгааг судлах шаардлагатай.

Наадмын урт амралтын үеэр зам засах нь зарчмын хувьд зөв. Харин хөдөлгөөн өөрчлөгдсөнийг ашиглан олон хэсгийг зэрэг хаачхаад, материалын нийлүүлэлт тасрах, инженерийн зөвшөөрөл хүлээгдэх, борооны дараа ажлаа дахин эхлүүлэх, хаалтын хугацааг тайлбаргүй сунгах нөхцөл үүсвэл хот цаг хожсонгүй. Зөвхөн асуудлаа амралтын дараах өдрүүд рүү шилжүүлсэн хэрэг болно.

Иймээс Наадмын үеийн замын ажлын үр дүнг хэдэн байршилд хашаа татсан, хэдэн машин техник ажилласнаар хэмжих учиргүй. Зарласан хугацаанд хөдөлгөөнийг нээсэн эсэх, шинэ зам дараагийн бороонд ус тогтохгүй байгаа эсэх, хучилтыг инженерийн шугамын ажлаар дахин сэтлэх шаардлага үүссэн эсэх, явган болон нийтийн тээврийн зорчигчдод өөрчлөлтийг цаг тухайд нь мэдээлсэн эсэх нь бодит шалгуур болно.

Хотын хөдөлгөөн өөрчлөгдсөн өдрүүдийг бүтээн байгуулалтад ашиглах нь боломж. Харин хоосон зам бол хяналтгүй ажиллах зөвшөөрөл биш. Наадмын амралт нийслэлд хугацаа хожих цонх нээсэн бол долоодугаар сарын 25-нд нээгдэх зам, дараагийн бороонд шалгуулах ус зайлуулах байгууламж, бүрэн дуусах Зүүн дөрвөн замын орчин нь төлөвлөлт, чанар, хариуцлагын бодит шалгалт болно.

Эх сурвалж

Засгийн газрын ажил, амралтын цагийн зохицуулалтын албан мэдээлэл.

Нийслэлийн авто замын 54 төсөл, нийт 132.2 км ажлын явцын мэдээлэл.

Сонгинохайрхан дүүргийн I хорооллын арын замын хөрс, суурийн ажлын мэдээлэл.

Үйлдвэрчний эвлэлийн гудамжны ус зайлуулах хоолойн ажил болон автобусны 15 чиглэлийн өөрчлөлт.

Зүүн дөрвөн зам–Сансарын явган болон дугуйн замын шинэчлэлийн мэдээлэл.

Чингисийн өргөн чөлөөний 6.1 км ус зайлуулах шугам, борооны дараах явган замын суултын мэдээлэл.