Монголд нүүрснээс шатахуун үйлдвэрлэх боломжийг шинэ ТЭЗҮ-ээр үнэлнэ

Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн сайд Г.Дамдинням наймдугаар сарын 25-нд “Чайна Энержи” компанийн охин компанийн төлөөлөлтэй уулзаж, Монголд нүүрс шингэрүүлэн шатахуун үйлдвэрлэх боломжийн ТЭЗҮ-г шинээр боловсруулах санал тавьжээ. Хятадын тал судалгаа, тооцоо боловсруулж эргэн танилцуулахаар болсон бөгөөд албан мэдээлэлд Монголд байгуулах үйлдвэрийн байршил, хүчин чадал, хөрөнгө оруулалт, санхүүжилт болон хэрэгжүүлэх хугацааг дурдаагүй байна. Одоогийн баталгаажсан алхам нь үйлдвэр барих шийдвэр бус, боломжийг тооцох судалгааны эхлэл юм. АҮЭБЯ — 2026.08.25

Мэдээнд дурдсан өдөрт 10,000 тонн нүүрс боловсруулж, жилд нэг сая тонн шатахуун үйлдвэрлэх хүчин чадал нь БНХАУ-ын Өвөр Монгол дахь Шэньхуа Ордосын үйлдвэрийн үзүүлэлт юм. Тус үйлдвэрт жилд 1.08 сая тонн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх хүчин чадалтай шууд нүүрс шингэрүүлэх шугам ажилладгийг Ордос хотын албан мэдээлэлд тэмдэглэжээ. Тиймээс “жилд нэг сая тонн” гэдэг тоог Монголд барих үйлдвэрийн төлөвлөсөн хүчин чадал мэт ашиглах боломжгүй бөгөөд манай улсын нөхцөлд тохирсон хэмжээ ТЭЗҮ-гээр шинээр тогтоогдоно. Ордос хотын мэдээлэл

Ийм үйлдвэрийн хэмжээ зөвхөн нүүрсний нөөцөөр шийдэгдэхгүй. Ямар ордын ямар чанартай нүүрс ашиглах, уурхайгаас үйлдвэр хүртэл хэрхэн тээвэрлэх, цахилгаан болон устөрөгчийн хэрэгцээг хаанаас хангах, бүтээгдэхүүнийг ямар стандартаар үйлдвэрлэх зэрэг асуудал хөрөнгө оруулалтын өртгийг шууд тодорхойлно. АНУ-ын Эрчим хүчний яамны NETL-ийн мэдээллээр Шэньхуа үйлдвэрийн шууд нүүрс шингэрүүлэх технологи нэг тонн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхэд ойролцоогоор зургаан тонн ус ашигладаг. Ижил хэрэглээгээр нэг сая тонн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэвэл жилийн усны хэрэгцээ зургаан сая м³ орчимд хүрэх жишиг тооцоо гарч байгаа тул Монголын ТЭЗҮ-д усны эх үүсвэр болон дахин ашиглалтыг эхнээс нь тодорхойлох шаардлагатай. NETL — Coal to Liquids and Water Use

Мөн Дорноговь аймагт жилд 1.5 сая тонн түүхий тос боловсруулах хүчин чадалтай Газрын тос боловсруулах үйлдвэр аль хэдийн баригдаж байна. Тус үйлдвэрийг 2028 онд ашиглалтад оруулж, дотоодын газрын тосны бүтээгдэхүүний хэрэглээний 55 орчим хувийг хангахаар төлөвлөсөн. Нүүрснээс шатахуун үйлдвэрлэх шинэ төсөл төлөвлөгдвөл хоёр үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний бүтэц, зах зээлийн багтаамж, тээвэр болон борлуулалтыг нэг тооцоонд оруулах хэрэгтэй. Засгийн газар — 2026.08.10

ТЭЗҮ-гийн гол шалгуур нь үйлдвэрлэсэн нэг литр шатахууны бодит өртөг байна. Үүнд нүүрс олборлолт, ус, цахилгаан, технологийн тоног төхөөрөмж, санхүүжилтийн хүү, нүүрстөрөгчийн ялгарлын менежмент, тээвэр болон үйлдвэрийн ашиглалтын зардлыг бүрэн тооцох шаардлагатай. Дотоодын үйлдвэрлэл гэдэг нэр дангаараа импортын бүтээгдэхүүнээс хямд, тогтвортой нийлүүлэлт бий болгох баталгаа болохгүй.

Иймээс энэ төслийн дараагийн бодит мэдээ нь гадаадын үйлдвэрийн нэг сая тоннын жишээ бус, Монголд байгуулах үйлдвэрийн хүчин чадал, усны хэрэгцээ, нийт хөрөнгө оруулалт, нэг литрийн өртөг болон санхүүжилтийн нөхцөл байх ёстой. Эдгээр тоо нийтэд ил болсны дараа нүүрснээс шатахуун үйлдвэрлэх санал Монголын импортын хамаарлыг бууруулах бодит хувилбар мөн эсэхийг үнэлэх боломж бүрдэнэ.