📈 Клинкерийн дэлхийн үнэ: Зах зээл үнэхээр сэргэж байна уу?

Цементийн зах зээлийн талаар ярих үед хүмүүс ихэвчлэн эцсийн бүтээгдэхүүний үнийг анхаардаг. Харин үйлдвэрлэлийн хамгийн чухал бүтээгдэхүүн болох клинкерийн үнэ хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг тэр бүр анзаардаггүй. Гэтэл олон улсын цементийн худалдаанд клинкерийн үнэ нь зөвхөн нэг бүтээгдэхүүний ханш биш, харин үйлдвэрлэлийн өртөг, экспортын урсгал, эрэлт нийлүүлэлтийн тэнцвэрийг илэрхийлдэг гол үзүүлэлтүүдийн нэг юм.

2025 онд дэлхийн клинкерийн зах зээл үйлдвэрлэгчдэд тийм ч таатай жил байгаагүй. Барилгын салбарын идэвхжил олон бүс нутагт саарч, зах зээлд илүүдэл хүчин чадал хадгалагдсан хэвээр байсан тул экспортын үнэ дарамттай байв. Харин 2026 оны эхнээс нөхцөл байдал бага багаар өөрчлөгдөж эхэлжээ. Азийн экспортын гол жишиг болох FOB Vietnam үнэ өсөх хөдөлгөөн үзүүлсэн нь зах зээл аажмаар сэргэж эхэлж байгаагийн нэг дохио гэж салбарынхан үзэж байна.

Яагаад бүгд Вьетнамын үнийг хардаг вэ?

Дэлхийн клинкерийн худалдаанд Вьетнам онцгой байр суурь эзэлдэг. Тус улс олон жилийн турш дэлхийн хамгийн том клинкер экспортлогчдын нэг байсаар ирсэн бөгөөд Бангладеш, Филиппин, Тайвань, Малайз, Баруун Африк зэрэг зах зээлүүдийн импортын томоохон хэсгийг хангадаг.

Ийм учраас олон улсын худалдаанд FOB Vietnam үнэ нь зөвхөн Вьетнамын дотоодын ханш биш, харин Азийн зах зээлийн ерөнхий чиг хандлагыг илэрхийлдэг жишиг үзүүлэлт болжээ. Худалдан авагчид ч, үйлдвэрлэгчид ч шинэ гэрээ байгуулахдаа энэ үнэд хамгийн түрүүнд анхаардаг.

Зах зээлд яг юу өөрчлөгдөв?

2025 оны сүүлчээр Вьетнамын экспортын клинкерийн үнэ тонн тутамд 29.5 ам.доллараас 32 ам.доллар хүртэл өссөн нь хэдэн сарын турш үргэлжилсэн бууралтын дараах хамгийн өндөр түвшин байлаа.

Энэ өсөлтийн цаана ганцхан шалтгаан байгаагүй. Зарим үйлдвэр үйлдвэрлэлийн хэмжээгээ бууруулж, экспортын нийлүүлэлт хумигдсан бол нөгөө талаас Азийн хэд хэдэн импортлогч орон урьдчилсан худалдан авалтаа нэмэгдүүлжээ. Дотоодын цементийн үнэ өссөн нь ч экспортын үнэд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлсөн байна.

Гэсэн ч үнэ огцом өсөөгүй. 2026 оны эхний улиралд Вьетнам нийт 9.99 сая тонн цемент, клинкер экспортолсон нь өмнөх оны мөн үеэс 21 хувиар өссөн үзүүлэлт боловч дундаж экспортын үнэ тонн тутамд 36 ам.долларын орчимд тогтвортой хэвээр байв. Энэ нь эрэлт сайжирч байгаа ч үйлдвэрлэгчдийн өрсөлдөөн үнэ хэт өсөх боломжийг хязгаарлаж байгааг харуулж байна.

Клинкерийн үнийг зөвхөн эрэлт шийддэггүй

Олон хүн үнэ өсөхөөр эрэлт нэмэгдсэн гэж ойлгодог. Гэвч клинкерийн зах зээл дээр үйлдвэрлэлийн өртөг үнэ тогтоох хамгийн чухал хүчин зүйлсийн нэг байдаг.

Үйлдвэрүүдийн хувьд нүүрс, петкок зэрэг түлшний үнэ өсөхөд хамгийн түрүүнд үйлдвэрлэлийн зардал нэмэгддэг. Үүн дээр цахилгаан эрчим хүчний тариф, далайн тээврийн өртөг, валютын ханш, боомтын ачаалал зэрэг хүчин зүйлс давхар нөлөөлнө.

Сүүлийн жилүүдэд эдгээр зардал зөвхөн богино хугацааны хэлбэлзэл биш, бүтцийн өөрчлөлт болж эхэлсэн. Ялангуяа Европын Холбооны Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) үе шаттай хэрэгжиж эхэлснээр нүүрстөрөгчийн ялгаралт өндөр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэгчдийн зардал нэмэгдэх төлөвтэй байна. Энэ нь зөвхөн Европын зах зээлд бус, олон улсын клинкерийн худалдааны үнэд ч нөлөөлөх хүчин зүйл болж байна.

Худалдааны урсгал ч өөрчлөгдөж байна

Өмнө нь экспортын зах зээл харьцангуй тогтвортой байсан бол сүүлийн жилүүдэд импортлогч орнууд нийлүүлэлтийн эх үүсвэрээ төрөлжүүлэх бодлого баримталж эхэлжээ. Үүний зэрэгцээ Турк, Вьетнам зэрэг экспортлогчдын өрсөлдөөн улам ширүүсч байна.

Нөгөө талаас Хятадын үйлдвэрлэлийн нөхцөл байдал ч дэлхийн зах зээлд шууд нөлөөлдөг. Дотоодын эрэлт сулрах үед экспорт нэмэгдэж, Азийн зах зээл дээр үнийн дарамт үүсэх эрсдэл бий болдог.

Үүн дээр Улаан тэнгисийн нөхцөл байдал, далайн тээврийн тариф, боомтын саатал зэрэг ложистикийн хүчин зүйлс нэмэгдсэнээр клинкерийн үнэ өмнөхөөсөө илүү олон хүчин зүйлээс хамаарах болсон.

Цаашид юу хүлээж байна вэ?

Зах зээл сэргэж байгаа шинж тэмдэг ажиглагдаж байгаа ч шинжээчид үнэ богино хугацаанд огцом өснө гэж харахгүй байна. Азийн бүсэд үйлдвэрлэлийн хүчин чадал өндөр хэвээр байгаа бөгөөд илүүдэл нийлүүлэлт бүрэн арилаагүй байна.

Харин үйлдвэрлэлийн өртөг тасралтгүй өсөж байгаа нь эсрэгээрээ үнэ огцом буурах боломжийг ч хязгаарлаж байна. Өөрөөр хэлбэл ойрын хугацаанд клинкерийн зах зээл огцом өсөхөөс илүү өндөр өртөг, тогтвортой эрэлт хоёрын дунд тэнцвэр хайсан үе үргэлжлэх төлөвтэй байна.

🔎 Гол дүгнэлт

Клинкерийн үнэ нь зөвхөн цементийн үйлдвэрийн асуудал биш. Энэ нь дэлхийн барилгын зах зээл, эрчим хүчний өртөг, далайн ложистик, худалдааны урсгал хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг хамгийн түрүүнд илэрхийлдэг үзүүлэлтүүдийн нэг юм. 2026 онд зах зээл сэргэж эхэлсэн шинж ажиглагдаж байгаа ч энэ өсөлт тогтвортой үргэлжлэх эсэх нь эрэлтээс илүү үйлдвэрлэлийн өртөг, тээврийн нөхцөл, нүүрстөрөгчийн бодлого, олон улсын худалдааны орчин хэрхэн өөрчлөгдөхөөс шалтгаалах төлөвтэй байна.

Эх сурвалж: