Дөрвөн цагийн нөөц: Өвөр Монголын 4 ГВт·цагийн батарей сүлжээнд холбогдлоо
Өвөр Монголын Шилийн гол аймгийн Сөнөд зүүн хошууны Мандалту суурингийн ойролцоо байгуулсан 1,000 МВт чадал, 4,000 МВт·цаг багтаамжтай батарей хуримтлуур 2026 оны наймдугаар сарын 3-ны орой анхны залгалтаар цахилгаан сүлжээнд амжилттай холбогджээ. Wanbang Digital Energy компанийн хөрөнгө оруулсан уг төсөл ойролцоогоор 3 тэрбум юанийн өртөгтэй, 420 мү буюу 28 орчим га талбай эзэлдэг. Системд тус бүр 5 МВт·цаг багтаамжтай 800 хуримтлуурын шүүгээ ашигласан бөгөөд үндсэн хуримтлуур нь литийн төмөр фосфат буюу LFP технологитой. Наймдугаар сарын 8-нд нийтэлсэн төслийн мэдээллээр сүлжээнд холбосны дараах иж бүрэн туршилт үргэлжилж, бүрэн ажиллагааг наймдугаар сарын сүүлээр эхлүүлэхээр төлөвлөсөн байна.
Төслийн хэмжээг ойлгохын тулд 1,000 МВт болон 4,000 МВт·цаг гэсэн хоёр үзүүлэлтийг хамтад нь унших хэрэгтэй. 1,000 МВт нь батарей нэг агшинд сүлжээнд нийлүүлэх нэрлэсэн дээд чадлыг, 4,000 МВт·цаг нь хадгалах цахилгаан эрчим хүчний нийт хэмжээг заана. Эдгээрийг хуваахад дөрвөн цаг гарч байгаа тул систем бүрэн цэнэгтэй үедээ нэрлэсэн 1,000 МВт чадлаар дөрвөн цаг ажиллах тооцоотой. Дөрвөн цагийн энэ цонх нь өдөр болон салхи ихтэй үед гарсан илүүдэл цахилгааныг хадгалж, оройн оргил хэрэглээний үед сүлжээнд буцаан нийлүүлэх боломж бүрдүүлнэ.
Төслийн тооцоогоор хуримтлуур жилд ойролцоогоор 1 тэрбум кВт·цаг буюу 1 ТВт·цаг цахилгаан сүлжээнд буцаан нийлүүлнэ. Энэ нь батарейн нэг удаагийн 4 ГВт·цаг багтаамжаас тусдаа, жилийн турш хэд хэдэн удаа цэнэглэж цэнэггүй болгох ажиллагаанд үндэслэсэн төлөвлөгөөний үзүүлэлт юм. Бодит нийлүүлэлт нь салхи, нарны үйлдвэрлэл, сүлжээний ачаалал, диспетчерийн горим, цэнэг алдалтын түвшин болон системийн алдагдлаас шалтгаална. Иймээс ашиглалтад орсны дараах сар, жилийн тайлангаар цэнэглэсэн болон буцаан нийлүүлсэн эрчим хүч, мөчлөгийн тоо, бэлэн байдлын хувь, алдагдлыг хамтад нь хэмжих нь төслийн өгөөжийг үнэлэх үндэс болно.
Энэ станцын онцлох технологи нь сүлжээ үүсгэгч удирдлага бүхий цахилгаан хувиргагч систем юм. Тус удирдлага хүчдэл, давтамжийн лавлах дохиог тогтоон барьж, сүлжээний горим огцом өөрчлөгдөх үед цахилгааны чанар болон тогтвортой ажиллагааг дэмждэг. Салхи, нарны үүсгүүрийн эзлэх хувь өсөх тусам эрчим хүчийг хэдэн цаг хадгалах багтаамжтай зэрэгцээд хүчдэл, давтамжийг удирдах чадвар илүү чухал болдог. Ийм технологитой хуримтлуур нь сэргээгдэх эх үүсвэрийн хэлбэлзлийг богино хугацаанд тэнцвэржүүлж, оргил ачааллын үед диспетчерт шуурхай нөөц өгнө.
Цемент, уул уурхай, барилгын материалын үйлдвэрүүдийн хувьд энэ шийдлийн ач холбогдол нь дөрвөн цагийн эрчим хүчний нөөц болон сүлжээний чанарын дэмжлэгийг нэг байгууламжид нэгтгэсэнд оршино. Том чадлын хөдөлгүүр, тээрэм, зуух, компрессор бүхий тасралтгүй ажиллагаатай үйлдвэрлэлд хүчдэл, давтамжийн хэлбэлзэл болон богино хугацааны тасалдал үйлдвэрлэлийн горимд шууд нөлөөлдөг. Сүлжээний хэмжээний хуримтлуур оргил ачааллыг зөөлрүүлж, сэргээгдэх эрчим хүчний нийлүүлэлтийг хэрэглээтэй ойртуулах замаар үйлдвэрлэлийн эрчим хүчний орчныг илүү тогтвортой болгоно. Тиймээс батарейн төслийг багтаамжаас гадна хэдэн цагийн нөөц өгөх, ямар сүлжээний үйлчилгээ үзүүлэх, диспетчерийн ямар горимоор ажиллахыг хамтад нь тодорхойлох шаардлагатай.
Монгол Улс 2026 оны зургаадугаар сарын 18-нд таван аймагт хэрэгжүүлэх нарны цахилгаан станц, батарей хуримтлуурын төслийн анхны өрсөлдөөнт аукционыг зохион байгуулсан. Хэнтий аймгийн төсөл 15 МВт нарны станц, 40 МВт·цаг хуримтлууртай; Өвөрхангай, Дундговь, Булган, Говьсүмбэр аймгийн төсөл тус бүр 30 МВт нарны станц, 100 МВт·цаг хуримтлууртай байхаар төлөвлөгдсөн тул таван төслийн батарейн нийлбэр багтаамж 440 МВт·цаг болно. Өвөр Монголын нэг станцын 4,000 МВт·цаг багтаамж энэ нийлбэрээс ойролцоогоор 9.1 дахин их байна. Уг харьцуулалт багтаамжийн масштабыг харуулж байгаа бөгөөд Өвөр Монголын төсөл сүлжээнд холбогдон туршилтын шатандаа, Монголын таван төсөл аукционоор хэрэгжүүлэгчээ сонгосон төлөвлөлтийн шатандаа байна.
Эх сурвалж: Өвөр Монголын Эрчим хүчний газар — 2026.06.22, China Energy Storage Network — 2026.08.08, pv magazine — 2026.08.13, Монгол Улсын Засгийн газар — 2026.06.19
