⛽ 33 хоногийн нөөцтэй гэж байв. 22 хоногийн дараа яагаад 15 хоног болов?
Долдугаар сарын 6-нд АИ-92 бензиний 33 хоногийн нөөцтэй, хомсдол үүсэхгүй гэж төрөөс мэдэгдсэн. Харин сарын эцэст нөөц 15 хоног болж, зарим шатахуун түгээх станц борлуулалтаа зогсоох эсвэл лимит тогтоох нөхцөл үүсэв. Асуудал нь нөөц багассанд бус, “хангалттай” гэж тайлбарласан нөөц яагаад ийм хурдан буурсан болон үүнийг нөхөх төлөвлөгөө олон нийтэд тодорхой бус байгаад оршиж байна.
33 хоногийн нөөц нэг өдрийн дараа 28 хоног болов
Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Дашпүрэв долдугаар сарын 6-нд АИ-92 бензиний 71,552 тонн буюу 33 хоногийн нөөцтэй, “тасалдал, хомсдол бий болох нөхцөл байхгүй” хэмээн мэдээлсэн.
Гэтэл яамны долдугаар сарын 7-ны албан статистикт АИ-92 бензиний үлдэгдлийг 61,172 тонн буюу 28 хоног гэж тооцжээ. Нэг өдрийн зайтай хоёр мэдээллийн хооронд 10,380 тонн, таван хоногийн зөрүү гарсан ч шалтгааныг нь тайлбарласан мэдээлэл нийтэд харагдсангүй.
Үүний дараа нөөц үргэлжлэн буурав.
- Долдугаар сарын 23-нд 37 мянган тонн буюу 17 хоног
- Долдугаар сарын 28-нд 31,326 тонн буюу 15 хоног
- Дизель түлшний нөөц 80,899 тонн буюу 20 хоног
Яамны долдугаар сарын 7, 28-ны тайланг харьцуулбал АИ-92 бензиний үлдэгдэл 21 хоногт 48.8 хувиар буурсан байна. Энэ хугацаанд Улаанбаатар дахь АИ-92 бензиний жижиглэнгийн үнэ литр тутамдаа 2,590 төгрөгөөс 2,840 төгрөг болж өсжээ. Долдугаар сарын 28-ны албан мэдээллээр 21.4 мянган тонн шатахуун замд явж байсан ч хэрэглэгчид хүрэх түгээлт жигд байсангүй.
Долдугаар сарын 30-нд МҮОНРТ нийслэлийн зарим шатахуун түгээх станц бүтээгдэхүүн олгохгүй, бусад нь борлуулалтын лимит тогтоосон талаар мэдээллээ.
Нөөц буурсан нь биш, тайлбаргүй буурсан нь асуудал
Шатахууны нөөц өдөр бүр хэрэглэгдэж, шинэ импорт орж ирдэг хөдөлгөөнт үзүүлэлт. Тиймээс 33 хоногийн нөөцтэй байна гэдэг нь 33 хоногийн турш ямар ч эрсдэлгүй гэсэн баталгаа биш. Гэвч төр энэ тоог олон нийтэд тайвшруулах баталгаа болгон зарласан атлаа дараах мэдээллийг хамтад нь өгсөнгүй.
- Баталгаажсан импортын хуваарь ямар байсан бэ?
- Нөөцийн хэдэн хувь нь бодитоор түгээлтэд гарахад бэлэн байв?
- Аль бүс нутаг, компанийн агуулахад хэдий хэмжээний бүтээгдэхүүн байсан бэ?
- Нөөц хэдэн хоногоос доош буухад онцгой зохицуулалт хэрэгжүүлэх вэ?
- Долдугаар сарын 6, 7-ны мэдээллийн зөрүү юунаас үүссэн бэ?
Эдгээр хариултгүй үед “15 хоног”, “33 хоног” гэдэг тоо бодит хангамжийг бус, зөвхөн улсын хэмжээнд нэгтгэсэн агуулахын үлдэгдлийг харуулна.
250 мянган тоннын агуулах өнөөдрийн асуудлыг шийдэхгүй
Засгийн газрын долдугаар сарын 29-ний мэдээллээр 18 аж ахуйн нэгж нийт 250 мянган тоннын багтаамжтай 22 шатахууны агуулах барьж байна. Төслүүдийн явц 5–85 хувьтай бөгөөд 4–12 сарын дотор ашиглалтад оруулахаар төлөвлөжээ. Нөөцлөх хүчин чадлаа нэмэгдүүлэх нь зөв. Гэхдээ агуулахын багтаамж нэмэгдэх нь нийлүүлэлт баталгаажсан гэсэн үг биш. Хоосон сав импортын хамаарлыг бууруулахгүй.
Одоогийн түгээлтийн доголдлыг 4–12 сарын дараа ашиглалтад орох байгууламжаар тайлбарлах боломжгүй. Яг өнөөдөр хэрэгтэй зүйл нь баталгаажсан нийлүүлэлт, тасралтгүй тээвэрлэлт болон түгээлтийн тодорхой хуваарь юм.
Барилгын салбарт энэ бол шууд өртөг
Цементийн үйлдвэр бүхэлдээ дизель түлшээр ажилладаггүй. Гэхдээ түүхий эдийн олборлолт, хүнд машин механизм, цементийн тээвэр, бетон зуурмагийн машин, насос болон барилгын талбайн логистик түлшнээс шууд хамаардаг.
Шатахуун түгээх станцууд лимит тогтоовол барилгын компаниудын ажил тэр дороо бүрэн зогсохгүй байж болно. Харин түлш хайхад зарцуулах хугацаа уртасч, тээврийн зардал нэмэгдэн, нийлүүлэлтийн хуваарь алдагдаж эхэлнэ. Үүний өртгийг эцэст нь төсөл хэрэгжүүлэгч, гүйцэтгэгч эсвэл захиалагчийн аль нэг нь төлнө.
Барилгын идэвхтэй улиралд түлшний хангамжийг “хангалттай” гэж зарлах нь хангалтгүй. Нийлүүлэлт тасалдахгүй гэдгийг бодит түгээлтээр батлах шаардлагатай.
Нөөцийг хэдэн хоног гэж зарласнаар эрсдэл арилдаггүй. Тэр нөөц хаана байрлаж, ямар хуваариар нөхөгдөж, хэрэглэгчдэд хэрхэн хүрэхийг ил тод харуулсан үед л тоо бодлого болно.
Эх сурвалж: Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яамны “Монгол Улсын шатахууны мэдээ” (2026.07.07, 2026.07.21), Засгийн газрын 2026.07.29-ний хуралдааны мэдээлэл, АҮЭБЯ–АМГТГ-ын 2026.07.30-ны мэдээлэл.
