30 хувийн зорилтын хамгийн том цоорхой нь дизель түлш байна
Засгийн газар БНХАУ-аас авах шатахууны хэмжээг Монголын дотоодын хэрэглээний 30 хувьд хүргэх зорилт тавьснаа наймдугаар сарын 24-нд мэдээлэв. Энэ нь шатахууны импортын нэг улсаас хамаарах хамаарлыг бууруулах томоохон өөрчлөлт боловч одоогоор зарласан нийлүүлэлтийн бүтэц Монголын хамгийн их хэрэглэдэг дизель түлшийг хангаж чадахгүй байна. АҮЭБЯ-ны наймдугаар сарын 24-ний мэдээлэл
АҮЭБЯ 2025 оны арванхоёрдугаар сард нийт шатахууны 95 хувийг ОХУ-аас, үлдсэн таван хувийг БНХАУ-аас авч байгааг мэдээлж байв. Тэр үеийн бүтцээс тооцвол БНХАУ-ын эзлэх хувийг 30-д хүргэхийн тулд нийлүүлэлтийг ойролцоогоор зургаа дахин нэмэгдүүлэх шаардлагатай. Харин 2026 оны долоодугаар сард Монгол Улс нийт 203.3 мянган тонн газрын тосны бүтээгдэхүүн импортолсон бөгөөд энэ хэмжээг жишиг болгон тооцвол 30 хувь нь сард 61 мянга орчим тонн болно. АҮЭБЯ, АМГТГ-ын 2026 оны долоодугаар сарын статистик
БНХАУ наймдугаар сард Монголд 6,000 тонн АИ-92 автобензин, 2,000 тонн дизель болон 3,000 тонн онгоцны түлш нийлүүлжээ. Есдүгээр сард 10,000 тонн АИ-92, 3,000 тонн онгоцны түлш нийлүүлэх боломжтойгоо илэрхийлсэн ч дизель түлшний санал өгөөгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, одоогоор мэдээлсэн есдүгээр сарын хэмжээ 13 мянган тонн буюу 30 хувийн зорилтыг долоодугаар сарын импортын хэмжээнд харьцуулан тооцсон 61 мянган тоннын тавны нэг орчим байна.
Энд хамгийн чухал зөрүү нь бүтээгдэхүүний төрөл юм. Монголын шатахууны нийт хэрэглээний 65 орчим хувийг дизель түлш эзэлдэг бөгөөд уул уурхай, зам барилга, цемент болон барилгын материалын тээвэр, хүнд машин механизмын ажиллагаа дизелийн тогтвортой нийлүүлэлтээс шууд хамаардаг. Бензиний нийлүүлэлт нэмэгдсэн ч дизель түлшний гэрээ баталгаажаагүй хэвээр байвал үйлдвэрлэлийн салбарын гол эрсдэл арилахгүй.
Яамны мэдээллээр БНХАУ-аас газрын тосны бүтээгдэхүүн хүлээн авах шилжүүлэн ачих байгууламж, агуулахын хүчин чадал сард 150 мянган м³ хүрсэн. Харин энэ хүчин чадлын хэдэн хувийг ашиглаж байгаа, ямар компани хэдэн тонн түлшийг ямар үнээр нийлүүлэх, тээвэрлэлт хэзээ тогтмолжих талаарх мэдээлэл нийтэд гараагүй байна. Иймээс 30 хувийн зорилтын хэрэгжилтийг агуулахын багтаамжаар бус, бүтээгдэхүүн тус бүрийн баталгаажсан гэрээ болон хилээр бодитоор орж ирсэн хэмжээгээр хянах шаардлагатай.
Уулзалтад оролцсон БНХАУ-ын хөрөнгө оруулалттай компаниуд наймдугаар сарын 29-ний дотор тодорхой хариу өгөхөөр тохиролцсон бөгөөд АҮЭБЯ-ны ажлын хэсэг PetroChina компанитай импорт нэмэгдүүлэх талаар хэлэлцэхээр БНХАУ-ыг зорьжээ. Тиймээс дараагийн гол үзүүлэлт нь 30 хувийн зорилт дахин зарлагдах эсэх бус, есдүгээр сарын дизель түлшний хэмжээ, нийлүүлэгч, үнэ, тээврийн хуваарь хэдийд баталгаажих вэ гэдэг асуудал юм.
Эх сурвалж: 30 хувийн зорилт, дизелийн 65 хувийн хэрэглээ, найм болон есдүгээр сарын нийлүүлэлтийн хэмжээ: Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яам — 2026.08.24
